Thợ may Việt tại Nga: Chúng tôi không biết kêu cứu vào đâu

Ngày 24-5, chúng tôi đến xã Ba Vì, thân nhân của các lao động ở Nga bao vây chúng tôi như hy vọng cuối cùng.

Ước mơ đổi đời

Thân nhân người lao động kể trước tết Nguyên đán, người dân xã Ba Vì vui mừng khi có Công ty HICCI (Cổ phần Đầu tư và Xây dựng số 1 Hà Nội) thông báo tuyển dụng lao động ngành may làm việc tại Nga. Thời gian là ba năm, ngày làm 8 tiếng, tăng ca không quá 12 tiếng, mức lương 400 USD/tháng. Ngoài ra, các chi phí ăn ở, đi lại, bảo hiểm sẽ được cung cấp miễn phí. Người lao động chỉ đặt cọc trước 10 triệu đồng (để giữ chân) và số tiền này sẽ được hoàn lại sau khi mãn hạn hợp đồng.

Nhưng thực tế khi sang đến Nga (xưởng may nhà số 9, quận Xavi, vùng Egorevsk thuộc Moskva), họ chỉ nhận được visa du lịch, phải ký khoản nợ 2.700 USD cho chi phí xuất cảnh (thủ tục, vé máy bay khứ hồi). Số tiền này sẽ được trừ dần vào lương trong vòng 24 tháng. Điều kiện lao động vô cùng khắc nghiệt. Sáng 7 giờ bắt đầu làm việc. Buổi trưa và tối chỉ được nghỉ vài mươi phút để ăn, phải làm liên tục cho đến 12 giờ đêm, nhiều khi phải làm đến 2 giờ sáng. Bốn tháng qua, họ không nhận được lương. Lương bị trừ nợ, trừ tiền ăn và những khoảng phạt trừ lương vô lý. Anh Đinh Gia Võ bị trừ lương chỉ vì hàng bị lỗi dù đó không phải là do lỗi của anh. Chị Dương Thị Sáu có tháng bị trừ âm cả tiền lương, phải mắc nợ ngược lại công ty.

Ông bà Nguyễn Thị Quý phải nuôi hai đứa cháu vì cha chúng đi làm thuê bên Trung Quốc. Phía sau là hẻm núi Ba Vì nơi thửa ruộng nhỏ không đủ nuôi sống gia đình sống ở đây. Ảnh: ND

Anh Dương Trung Sĩ, chồng của chị Trần Thị Dự, không giấu vẻ cay đắng: “Nhà chỉ có vợ chồng và hai đứa con, cô ấy đi rồi một mình tôi ngày đêm trông ngóng gắng gượng nuôi con, ai ngờ đâu…”. Đồng hồ chỉ 11 giờ (tức 7 giờ sáng bên Nga), anh Sĩ đưa số điện thoại của vợ anh: “Giờ này anh có thể nói chuyện với vợ em bên Nga”. Chị Dự đã trả lời điện thoại trong nước mắt: “Khi mới qua, tụi em bị bắt ép ký một bản hợp đồng lao động khác, mọi người bị nhốt trong một căn nhà ba tầng. Mọi ăn uống, sinh hoạt, làm việc đều trong căn nhà ấy. Mọi người không được đi đâu cả”.

Không được lương, còn đổ nợ

Ông Dương Kim Quang, có con là chị Dương Thị Hằng, bàng hoàng: “Tôi không thể nào tưởng tượng được chuyện ấy. Cái Hằng dự định ba năm để dành được khoảng 40 triệu đồng, mua được miếng đất cất nhà ra riêng. Nay xóa nghèo đâu không thấy, không nhà nào nhận được đồng lương mà mỗi tháng phải trả non 100.000 đồng tiền lãi ngân hàng cho số tiền vay 10 triệu đồng”. Bà Nguyễn Thị Quý kể: “Kể từ ngày cái Thu nó đi Nga, hai đứa con nó giao cho chúng tôi lo. Vất vả từ sáng sớm đến khuya vẫn không đủ ăn. Mới tháng 3 vừa rồi, chồng nó phải sang làm thuê bên Trung Quốc. Tiền bạc càng chẳng thấy đâu”.

Tình cảnh ông Dương Đức Lịch càng bi đát hơn. 60 tuổi, không có nguồn thu nhập nào. Bị đau dạ dày suốt mấy năm nay, không có tiền chữa bệnh. Bây giờ ông phải nuôi ba đứa cháu nội. Cha của chúng phải ra Hà Nội làm thuê, thỉnh thoảng gửi vài trăm. Bốn ông cháu không đủ sống, ông phải gửi bớt hai đứa về bên ngoại nuôi hộ. “Nghe nói muốn về phải nộp 100 triệu đồng, tiền ấy lấy đâu ra. Lao động theo kiểu khổ sai như thế cho đến khi nào có đủ 100 triệu đồng”.

Những ngày kinh hoàng trong xưởng may

Trở về sau hơn 20 ngày bị “nhốt” trong xưởng may của Công ty Vinastar tại Nga, chị Nguyễn Duy Thanh Nhân (ngụ TP.HCM) đã kể với Pháp Luật TP.HCM về những ngày kinh hoàng mà chị đã nếm trải qua trên đất Nga.

“Bây giờ tôi mới tin là mình đã trở về nhà an toàn” - chị Nguyễn Duy Thanh Nhân thốt lên khi gặp người thân tại sân bay Tân Sơn Nhất. Chị là lao động duy nhất được “giải thoát” về nước, sau hơn 20 ngày đấu tranh quyết liệt với quản lý lao động tại xưởng may thuộc Công ty Vinastar ở Nga. Ôm con trai vào lòng, chị nghẹn lời: “Còn cả trăm lao động đang tủi cực ở cái xưởng may đó không biết bao giờ mới được về cùng gia đình của họ”.

Thiếu cả ánh sáng

Ông Khương, cha chị Nhân, từ sáng sớm đã ra sân bay để đón con. Ông nói cả đêm hôm qua vợ chồng ông không tài nào chợp mắt được vì lo cho sự an toàn của con. Ông nói: “Đến 8 giờ 30 tối 23-5, con tôi vào phòng cách ly, chẳng liên lạc gì được. Vợ chồng tôi cứ đi vào đi ra chắp tay cầu trời khấn Phật cho con cái nó bình yên”.

Vẫn chưa hết bàng hoàng, chị đã kể về những ngày dài cơ cực, sống chen chúc trong một xưởng may cũ kỹ, chật hẹp chứa cả trăm lao động Việt Nam. Chị bảo rằng: “Đó là một xưởng may đen cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Tại đây, người lao động Việt Nam bị nhét chung trong một nhà xưởng cũ kỹ, xa khu dân cư, không được giao lưu với bên ngoài. Thiếu ánh sáng khiến nước da của người lao động trở nên bợt bạt. Chúng tôi hoàn toàn mất phương hướng, không biết mình đang ở đâu trên đất Nga”.

Chị Nhân mừng đến rơi nước mắt, ôm con trai vào lòng khi đặt chân về đến Việt Nam. Ảnh: P.ĐIỀN

Chị bảo: “Chúng tôi bị “giam” trong xưởng may, phải làm việc quần quật từ 14 giờ/ngày, không được nghỉ các ngày Chủ nhật. Khẩu phần ăn hai bữa/ngày lại quá kham khổ, chỉ có vài ba miếng thịt, vài mẩu rau luộc và nước luộc lõng bõng. Những lao động nữ do sa cơ phải thúc thủ nghe theo đã đành, một số nam công nhân do phải sống trong bóng tối, lại không được giao lưu bên ngoài trở nên nhu nhược, chẳng dám đôi co với người quản lý.

Tự giải thoát nhờ gan lì

“Khi đặt chân đến Nga, họ chở tôi một lèo từ sân bay đến một nơi rất ít dân cư ở, cách Moskva hơn 4 giờ chạy xe. Ngay đó, họ đưa tôi đến xưởng may, phát cho một cái chậu và bảo tôi ăn ở luôn ở đó. Linh tính mách bảo sự chẳng lành, tôi đã phản ứng không đi làm, vì thực tế công việc, ăn ở không như họ đã hứa trong hợp đồng lao động”.

Không cam chịu, chị đã lén viết đơn cầu cứu, chụp ảnh thư bằng điện thoại và gửi về gia đình nhờ đem đến các cơ quan chức năng, báo chí. Chị cho hay sau khi Pháp Luật TP.HCM đăng bài phản ánh, một số lao động trong xưởng đã bị gọi lên văn phòng viết tường trình vì nghi ngờ cung cấp thông tin. “Họ bảo tôi và một số người khác phải ký vào biên bản nói báo nêu lao động từ 20 giờ trở lên là không đúng sự thật nhưng tôi nhất quyết không ký, vì báo viết đúng thực tế là lao động phải làm việc từ 15 giờ trở lên” - chị kể.

Trước yêu cầu đòi trở về Việt Nam của chị, phía công ty ra điều kiện gia đình chị phải lo đủ 4.500 USD, thời hạn cuối cùng là ngày 28-5, nếu không có tiền thì tống cổ chị ra khỏi xưởng. Thấy tình thế nguy khẩn, cha chị ở nhà tính đường vay mượn để đưa con về. Nhưng chị kiên quyết không chấp nhận. Thấy chị phản ứng quyết liệt và được nhiều công nhân ủng hộ, ngày 22-5, công ty đột ngột thông báo đã mua vé máy bay, yêu cầu chị thu xếp đồ đạc ra sân bay về Việt Nam. Chị Nhân kể: “Nghi ngờ sẽ không an toàn trên đường đi, tôi đã yêu cầu công ty viết cam kết đảm bảo an toàn tính mạng cho đến khi về Việt Nam. Họ nói lỡ trên đường đi tôi tự làm tổn hại mình thì làm sao họ chịu trách nhiệm được. Nhưng tôi quá quyết liệt nên họ nhượng bộ, nói sẽ đảm bảo an toàn khi đến Tân Sơn Nhất. Họ đã đưa hai người Nga đầu trọc bặm trợn áp tải tôi ra sân bay. Không yên tâm trước kiểu áp tải này, tôi đã yêu cầu phải có thêm hai công nhân nam đi theo bảo vệ”.

Chị Nhân khẳng định sẽ tìm đến các cơ quan chức năng kêu cứu, đấu tranh đến cùng để giải thoát cho số lao động Việt Nam còn kẹt lại ở Nga.

Nguồn: Nguyễn Dân/ Phapluattp