Việt-Trung: Tranh chấp làm ảnh hưởng đến các tập đoàn năng lượng

Hôm thứ Tư  ngày 27 tháng 6 vừa qua, Việt Nam đã lên tiếng cáo buộc Trung Quốc hành động “bất hợp pháp” sau khi Tập đoàn dầu khí China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) mời các công ty nước ngoài đến đấu thầu ở các lô mà Hà Nội cho là xâm phạm trắng trợn vào vùng biển của nước này, và được biết các khu vực trên đã được chính quyền Việt Nam cấp giấy phép hoạt động cho hai tập đoàn dầu khi ExxonMobil của Hoa Kỳ và Gazprom của Nga.

Đỗ Văn Hậu, Giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, nói với các phóng viên rằng chín lô mà CNOOC đưa ra để thăm dò vào ngày thứ Bảy vừa qua “nằm sâu trong thềm lục địa của Việt Nam”.

Chính phủ cho biết hành động của CNOOC “vi phạm nghiêm trọng” quyền chủ quyền của Việt Nam và cần phải “hủy bỏ ngay lập tức”.

Sau một thời gian xây dựng mạnh mẽ lực lượng hải quân, Trung Quốc đã trở nên quyết đoán hơn trong các vấn đề liên quan đến hàng hải, và trong quá khứ họ đã từng đụng độ với tàu chiến Nhật Bản, Philippines và Việt Nam trong các vùng có tranh chấp ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Tháng trước, CNOOC đã phát động dự án đặt dàn khoan trong vùng Biển Đông, sau khi Bắc Kinh đưa ra nhiều áp lực để duy trì quyền lãnh hải trong khu vực này.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ diện tích trong khu vực Biển Đông, nơi mà họ tin rằng có số lượng lớn dầu khí và tài nguyên thiên nhiên cũng như tuyến đường chính của nền thương mại toàn cầu. Các nước khác như Brunei, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam cũng tuyên bố một phần hoạt toàn bộ chủ quyền ở khu vực này.

Sự quyết đoán ngày càng gia tăng của Bắc Kinh đã làm Washington cũng như các nước láng giềng của Trung Quốc lo lắng. Việc này đã đẩy Hoa Kỳ tạo dựng mối quan hệ quân sự và chính trị sâu sắc hơn với Việt Nam, một nước cựu thù, và Philippines, một thuộc địa cũ của Hoà Kỳ.

Các giới phân tích và nhà ngoại giao cho biết hành động của CNOOC cần phải có “chữ ký” từ các lãnh đạo hàng đầu ở Bắc Kinh, và sự kiện này sẽ tiếp tục gây căng thẳng đối với các tranh chấp ở Biển Đông. Việc này chỉ xảy ra vài tuần sau vụ đụng độ giữa tàu Trung Quốc và Philippine tại Scarborough Shoal và tái diễn lại cuộc đấu khẩu giữa Hà Nội và Bắc Kinh.

Stephanie Kleine-Ahlbrandt, nhà phân tích tại International Crisis Group ở Bắc Kinh, một nhóm theo dõi các cuộc xung đột trên thế giới, cho biết hiện nay mức căng thẳng đã được “nâng lên một cấp độ mới”.

“Điều này báo hiệu các thay đổi sắp tới vì trước đây CNOOC không được sự chấp thuận để thăm dò trong khu vực có nhiều tranh chấp này. Sự kiện này chắc chắn sẽ đặt các tập đoàn thăm dò dầu khí có quyền lợi ở cả hai nước vào một vị trí rất khó khăn”.

Cả hai tập đoàn ExxonMobil và Gazprom đều có lợi ích kinh doanh ở Trung Quốc và Việt Nam.

Theo một nguồn tin rò rỉ từ các giám đốc điều hành và điện tín của ngoại giao Hoa Kỳ thì Trung Quốc đã ép các tập đoàn dầu khí quốc tế, bao gồm cả BP và ExxonMobil, rút lại các thỏa thuận thăm dò dầu khí với Việt Nam.

ExxonMobil nói rằng “chủ quyền là một vấn đề mà chỉ chính phủ mới có thể giải quyết”.

Laban Yu, một chuyên gia về dầu khí và môi giới chứng khoán Jeffries có trụ sở ở Hồng Kông, đã viết trong một bản nghiên cứu rằng quá trình đấu thầu của CNOOC đã được “lệnh từ Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc nhằm tạo các thế đứng chính trị” và rằng ông mong đợi các tập đoàn dầu khí quốc tế sẽ tìm hiểu rõ ràng hơn về hồ sơ dự thầu của CNOOC.

Tập đoàn Gazprom cho biết các dự án của họ trong vùng biển Việt Nam không phải là một phần trong khu vực tranh chấp, và tuyên bố này phù hợp với quan điểm chính thức của Hà Nội.

Hong Lei, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho biết hôm thứ Ba rằng các hoạt động của CNOOC “là bình thường” và ông kêu gọi Hà Nội “ngừng ngay lập tức các hoạt động thăm dò dầu khí xâm phạm đến vùng biển của Trung Quốc”.

Bài viết này có thêm sự cộng tác của Catherine Belton ở Moscow và Nguyễn Phương Linh ở Hà Nội.

Nguồn: The Financial Times/ Phiatruoc.info